Yöntembilimden METAFİZİĞE

Kurgularımızı tasarlarken  ve irdelemelerimizi kararlarken; tasarlarımızı önerirken ve kararlarımızı onarken;  düşüncelerimizi sözsel dilegetirmelerle genelleştirip anlatırken yada bilgilerimizi görsel biçimlendirmelerle nesnelleştirip aktarırken ortak ve özgün olduğunu umduğun yöntembilimin;

Görüş ve tutumlarımızı içeren tüm düşüncemizde yer alan tasarların ve kararların dilegetirebilirliği, yaşantı ve davranışlarımızda tüm işlencemize yön veren varlıkların ve olayların düşünülebilirliği varsayımı ile; Her türlü kastlı fiilde:

Düşünme/anlama/fehm-fıkh
 konuşma/anlatma/beyan-kelam;
düşünce/kurgu/vehm-fikr
olgu/imge/hayal-vakıa;
kuram/yönem/nazari
edim/eylem
bütün ihtimal verdiğimiz, hamlettiğimiz  ve hamle ettiğimiz tasavvur, tasdik, takdir ve tasarruflarımızın
[ayırım/temyiz]ını öneren ve içeren (TASAVVUR)
nesne/eşya
kimse/eşhas;
veri/muta  ve ilke/mebde;
tad/haz ve yad/hatır ;
nesnel/afaki  (duyarlık) ve
kimsel/eşyai  (anlık)
[ayırd/tefrik]ine onar ve kapsama (TASDİK)  alırsak:

DELALET/LİSANİ
1.SÖZSELLİK// İLKESİ, kapsamı- belirleme; kar-(*) (özek)
Haberin Esası=AYN-GAYR(sağ üst)
Bir TERİM sadece bir kavramı karşılamalıdır.
Bir simge, ancak bir kavramı göstergeler. Her ad, bir nesneye    verilir.

MARİFET/AKLİ
2.BİLGİSELLİK//İLKESİ, kavramı-birleştirme;kar-(o) (çevren) Hadisenin  İzafeti=ZID-NİD   (sağ alt)
Bir KAVRAM, her  bir kavramla tanımlananabilir.
Bir olgu, başka bir olguyla ilişkilidir. Nelikler, nicel ve nitel sınırlarla çevrilidir.

TASARRUF/BASARİ
3.GÖRSELLİK//İLKESİ, konuşmayı belgeleme; yty/dşy/kşt/bkşk
Tamamiyetin Şekli=KÜL-CÜZ(sol üst)
TANIMLAR, geometrik biçimlerle yansıtılmalıdır.
İlişkiler, koordinatik eksenlerle anlaşılır. Kimlikler, (birey, tür, cinsler) ortak ve benzer özelliklerdir.

TAKDİR/NAZARİ
4.DÜŞÜNSELLİK //İLKESİ, konuyu-bütünleme; (kare-küre)
Camiyetin Sureti=TAHLİL-TERKİB(sol alt)
TASIMLAR  ,örnek benzetimle aktarılabilir.
Etkileşimler evren-evrede oluşurlar;  doğal ve dönel yapı ve işlevler eş ve ard zamanlı birimlerde (öğe-süre;organ-aşama;ortam-dönem;düzen-dirim) yer alırlar.


Fakat bütün doğal düzen ve toplumsal dizgelerimizi kurduğumuz ilmi  nazmlar ve hukuki nizamlar ne kadar sağlam mizan ve düstürlara bağlı görünürlerse görünsünler  nesnel fakat parçalı, tümel fakat boş,  bilgi ve düşüncelerimizle oluşturduğumuzdan WİTTGENSTEİN’in kanıtladığı gibi  saçma bir oyundan ibaret kalırlar. Bundan kurtularak dünyamızı anlamlandırmak amacıyla;

Her türlü gözleme, usavurma, imgeleme, kurgulama, tasarlama, inceleme   irdelemeyi;  “yayılanla”  temelleyip gereklendirebilmek; “kuşatanla” tümelliyip yeterlendirebilmek yani aradığımız tüm-gerçeğe, kesin-doğruya, salt-iyiye ve sonsuz güzele ulaşabilmek ;
Meşrut-nakıs KESRET’TEN
müstakil-kamil VAHDET’E
GEÇEBİLMEK İÇİN
tekil fakat tümel-üstü bir bilgide,
içkin ZAMAN’ın berisine
EHADİ/tek-singulier
öznel  fakat nesnel-üstü bir gerçekte,
aşkın MEKAN’ın ötesine
VAHDİ/bir-uniter
kimsel fakat kimsel üstü bir doğruda
“inançsallık  İLKESİNİ”
TASAR-KARAR (İLM/HÜKM)  SİSTEMİMİZİN
TEMELİNE OTURTMAK  GEREKMEKTETİR.

İNANÇSALLIK//İLKESİ,(anlam/amaç:seddeyn)

bütünleme  (insan ve evreni)
ve
birleme  (ademi ve vucudu);
şekil-suret-misal-mecaz ötesi
aşk-merak-iştiyak-iştah berisi
yani şu  hüküm/karar ve şu kelime/söz
“Allah, Enbüyüktür.”: “Allah’dan başka ilah yoktur.”

çünkü;
mantıki   mebde:   ZARURET’İN          zorunlu önermesi yanında
meşieti umde: HÜRRİYET’İN özgür onaması nazara alınırsa;

Etkinliklerin nitel kategorisi  ve nicel hiyerarşisi  göstergelendiğinde;
Nitel ayrılmalar: Mecazi üst dil,  asli alt dilin görüngüsüdür.
Nicel sıralanmalar: İmkani değişmeler, Vucubi değişmezin gösterisidir.

Başka bir ifade ile, O’nsuz özdeşliğin zorunluluğunun  dayanaksız ve nesnelliğin genelliğinin desteksiz kalmaması yanında;  özgürlügün  özerkliliğinin amaçsız olmaması için ve özdeşliğin zorunluluğunun anlamsız kalması nedeniyle;  “İçinsiz” (tam-akibet) ve “Nedensiz” (tam-illet) gereklidir. Bütün  nedenler ve niçin her türlü anlam ve amaçlar O’na dayanacak ve O’na bağlanacaktır.  Mantık bunu ister ve Meşiet onu arar.

Somut mutluluk  (HAYRAT) ve soyut erdemin (KEMALAT) kaynağı ile içkin güzellik ve aşkın iyilik ereğinin dayanağı mutlak/salt bulunmalıdır  ve muhitlik/kuşatan olmalıdır.  Olmazsa ve yoksa ayrılık ve sevgi  ve  kimsesizlik ve acıma hüzün ve hicranıyla öyle bir bağıracak ki yokluk yok olacak ve sonsuz mutluluk ve yüce hoşnutluk olacaktır.

Sokrat’ın deyimiyle ideaların ideası olan  “Bir” ve “İyi” yani  Vahdet ve Kemal Sahibin olan Allahü Teala ve Tekaddes hazretleri önerilmeli ve onaylanmalıdır ki hem bilgilerimiz (tam-tüm) gerçek, düşüncelerimiz (kati-kesin) doğru olsun. Düşünce ve işlencemiz sevgi-değer ve saygı-değer bulunsun. Kuramımız kuram, edimimiz edim olsun, yoksa bazıları onları oyun ve saçma sayar.